Scenariusz lekcji "Obserwujemy niebo"

Fizyka, IV etap edukacyjny

Temat : Obserwujemy niebo

Treści kształcenia

Fizyka, I.1.8: wyjaśnia przyczynę występowania faz i zaćmień Księżyca;
Fizyka, I.1.7: wyjaśnia, dlaczego planety widziane z Ziemi przesuwają się na tle gwiazd.

Cele zoperacjonalizowane

Uczeń Uczeń wie, dlaczego Księżyc jest widoczny z Ziemi w różnych fazach;
Uczeń wyjaśnia, jak powstają zaćmienia Księżyca;
Uczeń wyjaśnia, jak powstają zaćmienia Słońca;

Nabywane umiejętności

Uczeń przedstawia na rysunkach poglądowych układ ciał niebieskich podczas zaćmienia Księżyca;
przedstawia na rysunkach poglądowych układ ciał niebieskich podczas zaćmienia Słońca;
przedstawia na rysunkach poglądowych układ ciał niebieskich w trakcie różnych faz Księżyca;
nazywa poszczególne fazy Księżyca;

Kompetencje kluczowe

Etapy lekcji

  • Przebieg zajęć
  • Środki dydaktyczne

    Metody nauczania

    Formy pracy

    ZAŁĄCZNIKI DO SCENARIUSZA

    ZAŁĄCZNIK NR 1 – OPIS DOŚWIADCZENIA DOTYCZĄCEGO ZAĆMIEŃ CIAŁ NIEBIESKICH

    ZAĆMIENIA CIAŁ NIEBIESKICH

    1. Opis teoretyczny badanego zjawiska

    Zaćmienie Słońca występuje, gdy trzy ciała niebieskie: Słońce, Ziemia i Księżyc ustawią się w jednej linii (co zdarza się w czasie nowiu). Księżyc rzuca cień na powierzchnię Ziemi. Ponieważ są oglądane z Ziemi, Księżyc i Słońce mają w przybliżeniu te same rozmiary – wielkość kątową (Księżyc jest w przybliżeniu 400 razy bliżej Ziemi niż Słońce oraz ma średnicę 400 razy mniejszą od Słońca). Zatem przy obserwacji z Ziemi Księżyc jest w stanie zasłonić całkowicie Słońce. Podobnie powstają zaćmienia Księżyca, podczas których Ziemia rzuca cień na Księżyc. Jednakże orbita Księżyca krążącego wokół Ziemi jest nachylona pod kątem ok. 5 stopni do orbity Ziemi krążącej wokół Słońca, więc Księżyc, nawet jeśli znajdzie się za Ziemią, to nie zawsze będzie w jej cieniu.

    2. Sformułowanie problemu badawczego oraz hipotezy
    W których miejscach na swoich orbitach muszą znaleźć się Ziemia i Księżyc, aby można było obserwować z Ziemi zjawisko zaćmienia Księżyca? Hipoteza: Aby wystąpiło zaćmienie, jedno ciało niebieskie musi się znaleźć w cieniu innego.

    3. Zestaw potrzebnych do doświadczenia narzędzi i materiałów
    Okrągłe przedmioty o różnej wielkości, np. piłki lub owoce, lampka biurkowa, zaciemnione pomieszczenie.

    4. Spis czynności, które należy wykonać kolejno:
    a. włączyć lampę biurkową;
    b. zaciemnić pomieszczenie – zgasić światło, zasłonić rolety, kotary, zawiesić na oknie koce;
    c. uczniowie stoją i trzymają w wyciągniętej ręce kulisty przedmiot;
    d. zaczynają się obracać wokół osi i obserwują, jak na tym przedmiocie rozkładają się światła i cienie;
    e. następnie uczniowie w parach symulują ruch jednego obiektu wokół drugiego;
    f. obserwują sposób rzucania cieni przez te obiekty, w różnych ustawieniach.